Kontrakt lekarski czy własna działalność – o co naprawdę chodzi?

Niżej opisuję dwa najczęściej spotykane warianty:

• kontrakt bez działalności – umowa cywilnoprawna (najczęściej zlecenie / świadczenie usług) z podmiotem leczniczym, który rozlicza zaliczki i składki jako płatnik,
• własna działalność (JDG) – lekarz jako przedsiębiorca zawiera umowę i rozlicza podatki oraz ZUS samodzielnie.

1) Podatek dochodowy: kto liczy zaliczki i jak się rozliczasz?

Kontrakt bez firmy: zaliczki liczy podmiot leczniczy

Jeśli nie prowadzisz JDG, to w praktyce „papierologia” podatkowa jest prostsza: podmiot leczniczy pobiera zaliczki na PIT i co do zasady wystawia informację roczną (np. PIT-11), a Ty rozliczasz całość w zeznaniu rocznym. Nie prowadzisz KPiR ani ewidencji przychodów. Zwykle masz mniejszą elastyczność w kształtowaniu kosztów, bo nie rozliczasz firmowych wydatków jak przedsiębiorca.

Dla osób porównujących cennik biur rachunkowych i zakres usług, bezpiecznym krokiem jest rozmowa o modelu współpracy i o tym, jak w praktyce będzie wyglądał obieg dokumentów. Jeśli potrzebujesz wdrożenia lub uporządkowania rozliczeń, sprawdź Biuro rachunkowe Łódź – MARKA i dopytaj o proces startu oraz pomoc we własnej symulacji dla wyboru odpowiedniej formy opodatkowania.

Własna działalność: wybór formy opodatkowania i realna kontrola kosztów

W JDG lekarz sam wybiera formę opodatkowania i sam liczy zaliczki. Najczęstsze opcje to:

• skala podatkowa (12% i 32%) – sensowna, gdy korzystasz z ulg i masz koszty,
• podatek liniowy (19%) – prosty, ale bez kwoty wolnej i większości ulg,
• ryczałt ewidencjonowany – w usługach medycznych często spotykana stawka to 14% (dla usług opieki zdrowotnej w PKWiU dział 86).

Ryczałt bywa atrakcyjny, gdy koszty są niewielkie (np. praca głównie w placówce, bez drogiego sprzętu). Z kolei przy wysokich kosztach (gabinet, podwykonawcy, leasing, oprogramowanie, dojazdy w ramach działalności) częściej wygrywa liniówka lub skala, bo pozwalają rozliczać koszty.

2) ZUS i składka zdrowotna: gdzie najczęściej „ucieka” różnica w pieniądzach?

Kontrakt bez JDG: składki jak przy umowie cywilnoprawnej

W modelu bez firmy to podmiot leczniczy jest płatnikiem składek. Ty nie liczysz podstaw, nie robisz przelewów do ZUS i zwykle nie składasz deklaracji rozliczeniowych (robi to płatnik). Z punktu widzenia organizacji to wygodne – ale pamiętaj: jeśli masz kilka umów jednocześnie, mogą pojawiać się niuanse dot. zbiegu tytułów do ubezpieczeń.

Działalność gospodarcza: samodzielne składki i comiesięczna dyscyplina

W JDG to Ty pilnujesz terminów i wyliczeń. Kluczowa jest składka zdrowotna – jej zasady zależą od formy opodatkowania (m.in. liniówka, skala, ryczałt). W 2026 r. ZUS podaje m.in. minimalną podstawę i minimalną składkę zdrowotną dla przedsiębiorców na zasadach ogólnych, co w praktyce wyznacza „dolny próg”, nawet gdy dochód jest niski.

Przy podatku liniowym składka zdrowotna jest liczona procentowo od dochodu (w komunikatach i opracowaniach dla 2026 r. wskazuje się 4,9% dochodu, z minimalnym progiem).

Wniosek praktyczny: porównując kontrakt i JDG, nie patrz tylko na stawkę podatku. Czasem to właśnie składka zdrowotna „zjada” przewagę pozornie korzystnej formy opodatkowania.

3) VAT u lekarza: zwykle zwolnienie, ale nie zawsze

To jeden z najczęstszych mitów: „lekarz nie ma VAT”. W rzeczywistości często korzysta ze zwolnienia przedmiotowego dla usług opieki medycznej – ale warunki mają znaczenie. Ustawa o VAT zwalnia m.in. usługi opieki medycznej służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu i poprawie zdrowia oraz usługi świadczone w ramach wykonywania zawodu lekarza.

Ryzyko pojawia się, gdy zakres usług wykracza poza cel medyczny (np. część usług stricte „estetycznych” lub o innym dominującym celu) albo gdy pojawiają się świadczenia mieszane. W praktyce warto bardzo precyzyjnie opisywać na fakturze/rachunku zakres i cel świadczenia oraz mieć spójną dokumentację medyczną.

4) Księgowość i ewidencje: co realnie dochodzi przy JDG?

Kontrakt bez firmy

• bez KPiR i bez ewidencji przychodów,
• brak firmowych JPK i typowych obowiązków „przedsiębiorcy”,
• najczęściej rozliczenie roczne na podstawie informacji od płatnika.

Własna działalność

W JDG pojawia się „kręgosłup” księgowości: dokumenty kosztowe, ewidencje, terminy i poprawne opisy. W zależności od formy:

• ryczałt – prowadzisz ewidencję przychodów, pilnujesz stawek i klasyfikacji usług,
• skala/liniowy – zwykle KPiR, rozliczanie kosztów, amortyzacja, rozrachunki,
• VAT (jeśli dotyczy) – ewidencje VAT i pliki JPK.

Jeżeli prowadzisz księgowość w Łodzi lub pracujesz z placówkami w regionie, liczy się też logistyka dokumentów. Coraz częściej lekarze wybierają rozwiązania online: skany, obieg dokumentów, elektroniczne archiwum – ale nadal ktoś musi dopilnować, by wszystko było spójne i terminowe.

5) Szybkie porównanie: kontrakt vs działalność

6) Najczęstsze błędy lekarzy i realne konsekwencje

W praktyce biur rachunkowych najwięcej problemów pojawia się w trzech miejscach:

• Źle dobrana forma opodatkowania – ryczałt „wygrywa” tylko wtedy, gdy struktura kosztów i przychodów ma sens. Przy błędnym wyborze różnica w podatku i składce zdrowotnej potrafi być bardzo odczuwalna.
• VAT i „cel usługi” – przy usługach medycznych zwolnienie jest częste, ale nie automatyczne. Błędne zastosowanie zwolnienia może skończyć się zaległością podatkową i odsetkami.
• Terminy i dokumenty w JDG – spóźnione rozliczenia, brak kompletnej dokumentacji kosztów, chaotyczne opisy na fakturach. Skutkiem mogą być odsetki za zwłokę, mandaty z Kodeksu karnego skarbowego, a w skrajnych przypadkach odpowiedzialność za nierzetelne rozliczenia.

Do tego dochodzi jeszcze ryzyko „zbyt etatowego” kontraktu B2B. Jeśli współpraca w praktyce wygląda jak stosunek pracy (podporządkowanie, stałe miejsce i czas, brak ryzyka gospodarczego), to w razie sporu rośnie ryzyko zakwestionowania modelu. Warto zadbać o prawidłową umowę i realne zasady współpracy.

7) Kiedy naprawdę warto iść w JDG, a kiedy lepiej zostać przy kontrakcie?

Własna działalność zwykle ma sens, gdy:

• masz kilka miejsc świadczenia usług i chcesz uporządkować rozliczenia,
• ponosisz koszty (gabinet, sprzęt, auto w działalności, oprogramowanie, podwykonawcy),
• zależy Ci na elastyczności (forma opodatkowania, sposób rozliczeń, inwestycje),
• chcesz budować markę i niezależność, a nie tylko „dyżury w grafiku”.

Z kolei kontrakt bez JDG bywa rozsądny, gdy cenisz prostotę, nie chcesz prowadzić ewidencji i nie masz realnych kosztów, które poprawiłyby wynik podatkowy w działalności.

8) Jak to poukładać bez nerwów: praktyczna checklista

• Spisz, ile realnie masz kosztów miesięcznie i rocznie (nie „na oko”).
• Sprawdź, czy Twoje usługi mieszczą się w opiece zdrowotnej (ważne dla VAT).
• Porównaj nie tylko PIT, ale też składkę zdrowotną i ZUS.
• Zadbaj o umowę: zakres, odpowiedzialność, sposób rozliczeń, zasady dyżurów.
• Ustal proces dokumentów (zwłaszcza jeśli pracujesz hybrydowo lub zdalnie).

9) Gdzie w tym wszystkim miejsce na profesjonalne wsparcie księgowe?

Jeżeli rozważasz przejście na JDG lub chcesz sprawdzić, czy obecny model rozliczeń jest bezpieczny, wsparcie dobrego zespołu księgowego oszczędza czas i zmniejsza ryzyko kosztownych pomyłek. W praktyce liczy się nie tylko wklepanie dokumentów, ale też dopilnowanie terminów, poprawna kwalifikacja usług i spokojna komunikacja, gdy pojawiają się pytania z urzędu.

Jeśli działasz lokalnie, pomoc może zapewnić łódzkie biuro rachunkowe, które zna realia rynku i jednocześnie prowadzi obsługę online. W Łodzi wielu lekarzy pyta też o księgowość w Łodzi i cennik – i tu warto porównywać nie tylko ceny, ale zakres odpowiedzialności, komunikację i procedury bezpieczeństwa.

W razie potrzeby możesz oprzeć się na wsparciu biura księgowego z Łodzi, które prowadzi obsługę zarówno stacjonarnie (Piotrkowska 114), jak i zdalnie. Gdy chcesz uporządkować usługi księgowe w Łodzi lub rozliczać się online z dowolnego miejsca, ważne jest, żeby dokumenty i terminy były dopięte bez kompromisów.

A jeśli masz już działalność i chcesz po prostu spać spokojniej, dobrze działa stała opieka, jaką zapewnia doświadczone biuro rachunkowe – szczególnie wtedy, gdy pracujesz w kilku placówkach i rozliczenia muszą być spójne miesiąc po miesiącu.

Podsumowanie: „Kontrakt” kusi prostotą, JDG daje elastyczność i często lepszą kontrolę nad podatkami – ale tylko wtedy, gdy liczby się zgadzają, a księgowość jest prowadzona konsekwentnie. Jeżeli działasz w Łodzi lub w modelu Łódź i okolice księgowość, dobrze policzony wybór na starcie potrafi oszczędzić wiele nerwów (i pieniędzy) przez cały rok.