Bank podniósł opłaty — kiedy zmiana taryfy jest bezskuteczna

Klauzula modyfikacyjna

Podstawą jednostronnej zmiany warunków jest tak zwana klauzula modyfikacyjna — postanowienie umowy lub regulaminu przewidujące, w jakich sytuacjach i w jakim zakresie bank może wprowadzać zmiany. Aby była skuteczna, musi wskazywać konkretne, obiektywne i weryfikowalne przesłanki. Postanowienie odwołujące się do ogólnikowych okoliczności — takich jak zmiana warunków rynkowych, wzrost kosztów działalności czy zmiana polityki cenowej — bywa uznawane za niedozwolone, ponieważ pozwala instytucji na dowolne kształtowanie zobowiązań konsumenta. Sama możliwość wypowiedzenia umowy przez klienta nie sanuje wadliwej klauzuli.

Obowiązek informacyjny

Zmiana warunków wymaga poinformowania klienta z wyprzedzeniem, na trwałym nośniku, wraz ze wskazaniem zakresu zmian oraz pouczeniem o prawie do zgłoszenia sprzeciwu albo wypowiedzenia umowy bez ponoszenia opłat. Trwały nośnik to pojęcie o utrwalonym znaczeniu prawnym — informacja musi być udostępniona w sposób umożliwiający jej przechowanie i odtworzenie w niezmienionej postaci. Komunikat widoczny wyłącznie po zalogowaniu do systemu, który bank może później zmodyfikować, tego wymogu nie spełnia. Kwestia ta była przedmiotem stanowisk organów nadzoru i sporów sądowych.

Kancelaria prowadzi sprawy przeciwko instytucjom finansowym, w tym spory o zwrot nienależnie pobranych opłat i prowizji.

Opłaty pobierane bez podstawy

Jeżeli klauzula modyfikacyjna okaże się bezskuteczna albo bank nie dochował procedury informacyjnej, opłaty pobrane na podstawie zmienionej taryfy nie mają podstawy umownej. Stanowią wówczas świadczenie nienależne i podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Kwoty jednostkowe bywają niewielkie, jednak przy rachunku prowadzonym przez kilkanaście lat suma potrafi być odczuwalna — zwłaszcza gdy dotyczy kilku produktów prowadzonych w tej samej instytucji.

Opłaty przy kredycie

Odrębną kategorią są opłaty związane z obsługą kredytu: za wydanie zaświadczenia, za sporządzenie aneksu, za wcześniejszą spłatę, za monit czy wezwanie do zapłaty. Te ostatnie budzą szczególne wątpliwości, gdy ich wysokość jest oderwana od rzeczywistego kosztu czynności — opłata za wysłanie jednego pisma ustalona ryczałtowo na kilkadziesiąt złotych bywa kwestionowana jako postanowienie niedozwolone. Przy kredytach konsumenckich koszty takie wchodzą ponadto do puli kosztów pozaodsetkowych podlegających ustawowym limitom.

Jak dochodzić zwrotu

Postępowanie warto rozpocząć od reklamacji zawierającej wskazanie kwestionowanych opłat, okresu, którego dotyczą, oraz uzasadnienia. Instytucja ma obowiązek udzielić odpowiedzi w terminie trzydziestu dni, a w szczególnie skomplikowanych przypadkach w terminie sześćdziesięciu — przy czym niedotrzymanie terminu oznacza, że reklamację uważa się za rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta. Skutek ten następuje z mocy prawa i ma istotne znaczenie dowodowe, dlatego pismo warto wysłać w sposób pozwalający wykazać datę doręczenia.

Co zgromadzić

Podstawą oceny jest umowa rachunku lub kredytu wraz z regulaminem obowiązującym w dacie jej zawarcia oraz kolejne wersje taryfy opłat i prowizji. Kluczowe są także zawiadomienia o zmianach — ich treść, forma i data doręczenia przesądzają o tym, czy procedura została dochowana. Pomocne są wyciągi z rachunku obrazujące faktycznie pobrane kwoty. Bank ma obowiązek udostępnić dokumentację na wniosek klienta, również dotyczącą okresów wcześniejszych.

Więcej informacji o zakresie wsparcia znajduje się w dziale porady prawne. Aby sprawdzić, czy pobierane od Ciebie opłaty mają podstawę umowną, skontaktuj się z kancelarią.

Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.